دانشگاه شهرکرد پژوهش‌نامه بختیــــــاری‌شناسی و اقوام ایرانی 3 2 2024 12 21 از ساختار تا معنا: بازنمایی هویت فرهنگی بختیاری در قالیچه تصویری خسرو و شیرین 11852 10.22034/bsriit.2025.15158.1066 FA افسانه قانی دانشیار گروه فرش دانشکده هنر و علوم انسانی دانشگاه شهرکرد 0000-0003-2233-9710 Journal Article 1970 01 01 <strong><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 11.0pt; font-family: 'B Lotus'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">قالیچه‌های تصویری، بخشی از میراث هنری ایران، در دوره قاجار با تأثیرپذیری از نقاشی غربی و ادبیات غنایی شکل گرفتند و به ابزاری برای تجلی هویت فرهنگی و خلاقیت بافندگان تبدیل شدند. این پژوهش به تحلیل ساختار و معنای یک قالیچه بختیاری با مضمون «خسرو و شیرین» نظامی می‌پردازد تا نقش خلاقیت بافنده و بازنمایی هویت فرهنگی را روشن کند. اهمیت این مطالعه در پر کردن شکاف پژوهشی درباره قالیچه‌های تصویری بختیاری، ارائه دیدگاهی نو به پیوند ادبیات و هنر فرش، و برجسته کردن نقش کنشگری بافنده در حفظ هویت بومی در برابر مدرنیته است. سؤال محوری پژوهش این است: این قالیچه چگونه از طریق ساختار، محتوا و خلاقیت بافنده، هویت فرهنگی بختیاری را بازتاب می‌دهد؟ روش پژوهش توصیفی-تحلیلی است و از نشانه‌شناسی برای تحلیل محتوای بصری و انسان‌شناسی هنر برای بررسی کنشگری بافنده بهره می‌گیرد. داده‌ها از مشاهده مستقیم نمونه‌های مشابه، احیاء طراحی قالیچه، و مطالعات کتابخانه‌ای گردآوری شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهند که ساختار قالیچه، با طرح و نقش شکسته و ذهنی، تکنیک تک‌پود، و رنگ‌های محدود طبیعی (مانند قرمز، کرم، زرد و آبی تیره)، سادگی عشایری را حفظ کرده و با محیط زیست بختیاری هم‌خوان است. از نظر محتوا، صحنه شکارگاه، عشق عارفانه را مشابه قالی‌های قاجاری لیلی و مجنون بازنمایی می‌کند؛ اما شیرین با ردایی پوشیده (پیراهن بلند) و طراحی خیالی‌نگارانه، از تصاویر فرنگی متمایز است</span></strong> https://bsriit.sku.ac.ir/article_11852_ba67e777107290283dcc9adaed9459e1.pdf