https://bsriit.sku.ac.ir/ پژوهش‌نامه بختیــــــاری‌شناسی و اقوام ایرانی fa daily 1 Fri, 15 Mar 2024 00:00:00 +0330 Fri, 15 Mar 2024 00:00:00 +0330 https://bsriit.sku.ac.ir/article_11628.html https://bsriit.sku.ac.ir/article_11695.html https://bsriit.sku.ac.ir/article_11723.html https://bsriit.sku.ac.ir/article_11724.html https://bsriit.sku.ac.ir/article_11725.html https://bsriit.sku.ac.ir/article_11735.html https://bsriit.sku.ac.ir/article_11739.html https://bsriit.sku.ac.ir/article_11741.html https://bsriit.sku.ac.ir/article_11749.html https://bsriit.sku.ac.ir/article_11812.html https://bsriit.sku.ac.ir/article_11850.html https://bsriit.sku.ac.ir/article_11919.html https://bsriit.sku.ac.ir/article_11953.html https://bsriit.sku.ac.ir/article_116611.html چوقا، به عنوان یکی از مهم‌ترین پوشاک سنتی قوم بختیاری، دارای جایگاهی ویژه در میراث فرهنگی و صنایع‌دستی ایران است. این پوشش پشمی با بافتی خاص و طرح‌های راه‌راه متمایز، علاوه بر کارکرد حفاظتی، نماد هویت و اصالت ایل بختیاری محسوب می‌شود. این پوشاک به طور سنتی با نخ پشم دست‌ریس، رنگرزی طبیعی و بافت دستی بر روی دارهای افقی یا عمودی تولید می‌شود که ویژگی‌های فنی و زیبایی‌شناختی منحصر به ‌فردی به آن می‌بخشد. در دهه‌های اخیر، تغییرات اجتماعی و افزایش تقاضا، ایده تولید صنعتی این منسوج را مطرح کرده است؛ اما بازتولید آن با ماشین‌های بافندگی صنعتی با محدودیت‌های قابل توجهی در حوزه نخ، تراکم، رنگ، طرح، ابعاد و حس لمسی مواجه است. این پژوهش با هدف بررسی امکان‌سنجی تولید صنعتی چوقا، به تحلیل ویژگی‌های ساختاری، چالش‌های فنی، موانع فرهنگی و ظرفیت‌های بهبود کیفیت در فرآیند ماشین‌بافی پرداخته است. این پژوهش به روش تحلیلی ـ توصیفی و بر پایه داده‌های میدانی/مصاحبه با بافندگان و بررسی نمونه‌های موجود انجام گرفته است. مقایسه شاخص‌های نمونه‌های دست‌بافت و ماشینی نشان می‌دهد که تولید ماشینی چوقا در صورت به کارگیری نخ‌های سفارشی با تاب ناهمگن و حفظ بخشی از لانولین، رنگرزی نیمه‌صنعتی با رنگزاهای طبیعی، استفاده از ماشین‌های مجهز به سیستم پودگذاری چندرنگ و کاهش سرعت تولید، می‌تواند به محصولی نزدیک به نمونه دست‌بافت منجر شود. همچنین راهکارهای فرهنگی همچون مستندسازی و آموزش تکنیک‌های سنتی و ایجاد برچسب‌های اصالت برای نمونه‌های ماشینی می­تواند باعث حفظ اصالت و افزایش پذیرش این محصول در بازار شود.