پژوهش‌نامه بختیــــــاری‌شناسی و اقوام ایرانی

پژوهش‌نامه بختیــــــاری‌شناسی و اقوام ایرانی

تحلیل مردم‌شناختی بازنمایی پوشاک اقوام ایرانی در تصویرگری کتاب کودک با نگرشی به نشانه‌های بختیاری (مطالعه‌ی موردی «فیل در خانه‌ی تاریک»)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
گروه ارتباط تصویری، دانشکده هنر و علوم انسانی دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران.
10.22034/BSRIIT.2025.15371.107/bsriit.2026.15116.1
چکیده
پژوهش حاضر با هدفِ تحلیلِ مردم‌شناختیِ بازنماییِ پوشاکِ بختیاری و دیگر اقوام ایرانی در تصویرگریِ کتاب کودک «فیل در خانه‌ی تاریک» (اثر فیروزه گل‌محمدی) انجام شد. مسئله‌ی تحقیق تبدیلِ عناصرِ مادیِ پوشاکِ قومی و پیامدهای این تبدیل برای حافظه‌ی بصری و ساختِ هویتِ فرهنگیِ مخاطبِ کودک تعریف گردید. اهداف این پژوهش عبارتند از: تحلیل و تبیینِ ساختارهایِ نشانه‌ای و زیبایی‌شناختی به‌کاررفته در تصویرگریِ پوشاکِ اقوام ایرانی و سنجشِ میزانِ وفاداریِ نمادینِ این بازنمایی‌ها نسبت به شواهدِ مردم‌شناختیِ پوشاکِ بختیاری؛ و ارزیابیِ پیامدهایِ آموزشی ـ هویتیِ این بازنمایی‌ها در تثبیتِ حافظه‌ی بصریِ مخاطبِ کودک. پرسش‌های پژوهش به این شکل تدوین شدند: عناصر و شیوه‌های بصریِ کلیدی که تصویرگر برای نمایاندنِ پوشاکِ قومی به‌کار برده است کدام‌اند و تا چه اندازه با ویژگی‌های مردم‌شناختیِ پوشاکِ بختیاری همخوانی داشتند؟ چه پیامدهایی از حیثِ تثبیتِ حافظه‌ی بصری و ساختِ هویتِ جمعی از این بازنمایی‌ها استخراج شد و آنها چه نقشِ آموزشی ـ هویتی برای کودکان ایفا کردند؟ روشِ پژوهش تحلیلِ بصری ـ نشانه‌ای مبتنی بر چارچوبِ نظریِ ترکیبی و کدبُردِ با روش نمونه گیری هدفمند چهار نمونه تصویری از کتاب تدوین‌شده است. یافته‌ها نشان دادند که تصویرگر عناصرِ بنیادینِ پوشاکِ بختیاری را حفظ کرده و هم‌زمان با استیلیزاسیونِ رنگ، فرم و موتیف‌ها به بازآفرینیِ هنری پرداخت؛ این رویکرد، هویتِ فرهنگی را در سطحِ نمادین نگه‌داشت و برجستگیِ بصریِ پوشاک را افزایش داد؛ همچنین قابلیتِ تثبیتِ حافظه‌ی بصریِ مخاطبِ کودک را تقویت کرد. نتیجه‌گیری حاکی از این بود که تعادل میانِ وفاداریِ مردم‌شناختی و خلاقیتِ زیبایی‌شناختی زیست‌بخشِ بازنماییِ مسئولانه و آموزشی در کتابِ کودک است.
کلیدواژه‌ها

دوره 4، شماره 1
بهار و تابستان 1404
آبان 1404

  • تاریخ دریافت 26 خرداد 1405
  • تاریخ پذیرش 31 خرداد 1405