قوم خلج، یکی از ۲۴ قوم ترک، با نام‌های قالاچ، خلچ، خولج و قالچ در متون تاریخی ثبت شده است. اغلب مورخان آنان را شاخه‌ای از غزها می‌دانند که پس از پراکندگی در آسیای شرقی و مرکزی، توانستند هویتی مستقل و متمایز شکل دهند. این هویت، نه تنها در ساختار اجتماعی و سیاسی بلکه در زبان و فرهنگ آنان نیز نمود یافته است. زبان خلجی، که ترکی باستان خوانده می‌شود، به دلیل حفظ واژگان اصیل ترک که در دیگر طوایف ترک امروزه کاربرد ندارد، نشان‌دهنده اصالت و پیوستگی فرهنگی قوم خلج است. متون فارسی و عربی آنان را قومی صحرانشین و جنگاور توصیف کرده‌اند که در اغلب نبردهای مهم تاریخی، نقش تعیین‌کننده‌ای در تغییر حکومت‌ها ایفا کردند و بدین‌گونه سهم مهمی در شکل‌گیری قدرت‌های منطقه‌ای داشتند. شناخت زبان و قوم خلج، از منظر حفظ اصالت فرهنگی، تأثیرگذاری سیاسی در حکومت‌های ترک، تشکیل حکومت در هندوستان و ترویج زبان فارسی، اهمیت ویژه‌ای در مطالعات تاریخی و زبانی دارد. در قرن اخیر، دانشمندان ترک‌شناسی مانند گرهارد دوفر، مینورسکی و دکتر هیئت به تحلیل دقیق این قوم پرداخته‌اند؛ با این حال، فقدان منابع مستقل تاریخی، ابهاماتی درباره نسب، دلایل نامگذاری و شیوه زندگی آنان باقی گذاشته است. پژوهش حاضر با اتکا به متون معتبر تاریخی، کوشیده است با تمرکز بر هویت، جایگاه اجتماعی و فرهنگی خلج‌ها و نقش آنان در تحولات تاریخی را تحلیل و تبیین کند، تا خلاءهای موجود در مطالعات پیشین تا حدی پر شود و درک جامع‌تری از این قوم تأثیرگذار ارائه گردد.