پژوهش‌نامه بختیــــــاری‌شناسی و اقوام ایرانی

پژوهش‌نامه بختیــــــاری‌شناسی و اقوام ایرانی

فرهنگ، زبان و ادبیات بختیاری در شعر و نثر پژمان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
روح الله کریمی نورالدین وند
عضو هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان استان چهار محال و بختیاری
10.22034/BSRIIT.2025.15371.107/bsriit.2026.116722
چکیده
پزمان بختیاری از شاعران برجسته و خوش‌ذوق معاصر است که گذشته از شعر و شاعری در عرصۀ نویسندگی، ترجمه، تصحیح متون و پژوهش در فرهنگ و زبان و ادبیات بخنیاری تحقیقات و تتبعات ارزشمندی دارد. در این مقاله، جلوه‌های فرهنگ، زبان و ادبیات بختیاری در شعر و نثر پژمان بررسی و تحلیل شده است. فعالیت‌های او در این زمینه به سه بخش تقسیم می‌شود. الف) فعالیت‌های پژوهشی. ب) بازتاب زبان، ادبیات و فرهنگ و وقایع سیاسی اجتماعی بختیاری در شعر فارسی. ج) سرودن اشعار به گویش بختیاری. بیشترین فعالیت پژمان دربارۀ زبان، ادبیات و فرهنگ بختیاری در نوشته‌های منثور او دیده می‌شود. در پژوهش‌هایش، آیین‌ها، آداب و رسوم، فولکلور، دستور زبان و وزن شعر بختیاری مورد توجه قرار گرفته است، وزن شعر عامیانه را اصیل و هجایی می‌داند و وزن شعر گویشی را تابع عروض. همچنین به طبقه‌بندی شعر عامیانه پرداخته است. در این قسمت، رویکردش پیوند بین فرهنگ و زبان بختیاری با فرهنگ و زبان ایران باستان بوده است. در بخش دوم وی از نخستین شاعران بختیاری است که واژگان، ضرب‌المثل‌ها، زبانزدها، باورها و وقایع سیاسی و اجتماعی بختیاری را وارد شعر خود کرده است. او در شعرهای شهید عفت، عشق و تعصب، بختیاری و آخرین شیر بختیاری، وقایع سیاسی و اجتماعی را که دیده، شنیده و مطالعه کرده، به شعر درآورده است. در بخش سوم، دو قطعه شعر به زبان بختیاری سروده، که غزل با ردیف «سی‌چِنُمه»، در وزن عروضی و پنج بیت مثنوی در وزن شعر هجایی حاصل طبع‌آزمایی وی در این زمینه است، کمترین فعالیت پژمان در این بخش است.
پژوهش‌نامه بختیــــــاری‌شناسی و اقوام ایرانی
دوره 4، شماره 1
بهار و تابستان 1404
آبان 1404