پژوهش‌نامه بختیــــــاری‌شناسی و اقوام ایرانی

پژوهش‌نامه بختیــــــاری‌شناسی و اقوام ایرانی

پیامدهای جایگزینی پشم‌ ایرانی با پشم مرینوس بر ویژگی‌های فنی و زیبایی‌شناختی کلاه نمدی بختیاری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشکده هنر، دانشکاه شهرکرد
2 دانشیار گروه فرش دانشگاه شهرکرد
10.22034/bsriit.2026.15154.1037
چکیده
کلاه نمدی بختیاری از عناصر شاخص پوشاک سنتی مردان بختیاری است و افزون بر کارکرد محافظتی، از ارزش‌های فرهنگی، هویتی و زیبایی‌شناختی برخوردار است. کیفیت این کلاه با نوع پشم، شیوه آماده‌سازی الیاف، مهارت نمدمال و فرایند فرم‌دهی نمد ارتباط مستقیم دارد. در سال‌های اخیر، برخی تولیدکنندگان به دلیل نرمی، ظرافت و ظاهر اولیه مطلوب پشم مرینوس، به استفاده از آن به‌جای پشم‌های ایرانی یا در ترکیب با آن‌ها توجه نشان داده‌اند. این پژوهش با رویکردی تحلیلی ـ توصیفی، پیامدهای جایگزینی یا اختلاط پشم ایرانی و پشم مرینوس را در تولید کلاه نمدی بختیاری بررسی می‌کند. یافته‌های تحلیلی نشان می‌دهد که پشم مرینوس از نظر لطافت، یکنواختی سطح، رنگ روشن‌تر و برخی ویژگی‌های سایشی می‌تواند مزیت‌هایی داشته باشد؛ با این حال، جایگزینی کامل آن می‌تواند به کاهش ایستایی، تغییر فرم، فاصله گرفتن از ظاهر سنتی و تضعیف اصالت فرهنگی کلاه منجر شود. بر این اساس، در تولید کلاه نمدی اصیل بختیاری، به‌کارگیری پشم مرینوس به‌عنوان جایگزین کامل پشم ایرانی توصیه نمی‌شود؛ بلکه در صورت ضرورت، می‌توان از آن به‌صورت محدود و کنترل‌شده، به‌عنوان جزء اصلاح‌کننده و در ترکیب با پشم ایرانی استفاده کرد.
کلیدواژه‌ها

دوره 4، شماره 2
پاییز و زمستان 1404
اسفند 1404

  • تاریخ دریافت 15 تیر 1405
  • تاریخ پذیرش 14 مرداد 1405