آیین‌ ازدواج در جوامع ایلی، بازتاب‌دهندۀ ساختارهای فرهنگی و اجتماعی آن‌هاست و ادبیات داستانی اقلیمی ظرفیت لازم را برای واکاوی ابعاد فرهنگی این جوامع فراهم می‌سازد. پژوهش حاضر با هدف بررسی مردم‌شناختی آیین ازدواج ایل قشقایی در بستر ادبیات داستانی و با مطالعۀ موردی رمان‌های ظلمت، مهری و ماهی نقره‌ای انجام شده است. هدف اصلی پژوهش، بررسی چگونگی بازنمایی آیین ازدواج و مؤلفه‌های فرهنگی و اجتماعی مرتبط با آن در این سه اثر است. پژوهش از نظر روش، توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر مطالعات اسنادی و کتابخانه‌ای است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که آیین ازدواج در این آثار، پدیده‌ای چندبعدی است که در پیوند با ساختار خانواده، مناسبات اجتماعی و اقتصادی و نظام ارزشی جامعه قشقایی بازنمایی شده است. همچنین، نقش خانواده و بزرگان در فرایند ازدواج، حضور رسوم و مناسک سنتی و تأثیر جایگاه اجتماعی و روابط خویشاوندی در انتخاب و شکل‌گیری ازدواج، از مؤلفه‌های برجستۀ بازنمایی‌شده در آثار است. یافته‌ها همچنین نشان می‌دهد که در برخی روایت‌ها، سنت‌های جمعی با خواست و انتخاب فردی شخصیت‌ها در تعارض قرار می‌گیرند و این تعارض به یکی از زمینه‌های شکل‌گیری کشمکش‌های داستانی تبدیل می‌شود. در مجموع، سه رمان مورد مطالعه، افزون بر بازنمایی آیین‌ها و رسوم ازدواج، تصویری از ساختار فرهنگی و اجتماعی جامعۀ سنتی قشقایی و چالش‌های فرد در مواجهه با هنجارها و سنت‌های جمعی ارائه می‌کنند.