پژوهش‌نامه بختیــــــاری‌شناسی و اقوام ایرانی

پژوهش‌نامه بختیــــــاری‌شناسی و اقوام ایرانی

بازنمایی خانه‌گریزی و طرد دختران از خانه در قصه‌های عامۀ رایج در فرهنگ بختیاری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
زبان و ادبیات فارسی
10.22034/bsriit.2026.15240.1052
چکیده
با بررسی قصه‌های عامه، می‌توان اطلاعات ارزشمندی دربارۀ خانه‌گریزی و طرد دختران از خانه فراهم آورد؛ به‌ویژه دربارۀ دوره‌ها و فرهنگ‌هایی که دسترسی مستقیم به اسناد و شواهد تاریخی محدود یا ناممکن است. بر این اساس، در این پژوهش، به بررسی بازنمایی خانه‌گریزی و طرد دختران از خانه، پیامدها و عوامل مؤثر بر این مشکل، در قصه‌های عامۀ رایج در فرهنگ بختیاری با روش کیفی و رویکرد توصیفی ـ تحلیلی پرداخته شده است. یافته‌ها و نتایج پژوهش بر مبنای بررسی قصه‌های «دختر شاه پریان و ملک‌محمد»، «آهوبچه»، «تنبل پازردآلو»، «گوساله زرد»، «تمتی و خواهران» و «خواهر ملک احمد»، نشان می‌دهد خانه‌گریزی و طرد دختران، عمدتاً بر اثر نابرابری قدرت در خانواده، اقتدارگرایی والدین، تعارض میان والدین و دختران، خشونت و آزار مادرخوانده، نبود گفت‌وگو بین والدین و دختران، فقر و تقدیرگرایی رخ داده است. در برخی از این قصه‌ها، خانواده که باید کانون امنیت و حمایت باشد، به محیطی ناامن برای دختران تبدیل و خانه‌گریزی، به‌عنوان راهکاری برای رهایی از خشونت و سلطه‌جویی بازنمایی شده و در مقابل، در برخی دیگر از قصه‌ها، طرد دختر به‌صورت امری تحمیلی از سوی خانواده و در نتیجۀ سلطۀ پدر یا فشار اقتصادی بوده است. پیامدهای خانه‌گریزی و طرد دختران از خانه نیز عبارتند از: ناامنی، سرگردانی، آسیب‌پذیری، ازدواج اجباری و وابستگی به حمایت دیگران.
کلیدواژه‌ها


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 15 شهریور 1405

  • تاریخ دریافت 31 مرداد 1405
  • تاریخ بازنگری 11 شهریور 1405
  • تاریخ پذیرش 15 شهریور 1405