1
کارشناس آموزش محیطزیست و مدیریتپسماند، شهرداری منطقه 4 تهران، تهران، ایران
2
کارشناس آموزش محیطزیست و مدیریتپسماند، شهرداری منطقه 8 تهران، تهران، ایران
10.22034/bsriit.2026.116800
چکیده
بازیهای سنتی کودکان، بهمثابه بخشی از فرهنگعامه و میراث فرهنگی ناملموس، صرفاً سرگرمیهایی از گذشته نیستند؛ بلکه حامل دانش بومی، ارزشهای فرهنگی، شیوههای زیست و الگوهای تعامل انسان با منابع و طبیعتاند. پژوهش حاضر با هدف تبیین ظرفیتهای فرهنگی و زیستمحیطی بازیهای سنتی کودکان ایرانی و بازخوانی پیوند آنها با مصرف پایدار و مدیریتپسماند، در رویکرد توصیفی-تحلیلی و با روش اسنادی، تطبیقی و میانرشتهای انجام شده است. دادهها برپایۀ مطالعات فرهنگعامه، مردمشناسی فرهنگی، جامعهشناسی مصرف، دانش بومی، آموزش محیطزیست و اقتصاد چرخشی تحلیل شدهاند. یافتهها نشان میدهد بسیاری از بازیهای سنتی با تکیه بر منابع محلی و طبیعی، بازاستفادۀ اشیای دردسترس، ساخت و تعمیر ابزار و بهرهگیری از منابع غیرمادیای همچون بدن، زبان، تخیل و مشارکت اجتماعی، الگویی کممصرف و کمپسماند را بازمینمایانند. برایناساس، بازیهای سنتی در شش گونۀ حرکتی-بدنی بدون ابزار، طبیعتمحور، مبتنی بر مواد دورریز و دستساخته، گروهی و آیینی-اجتماعی، فکری-گفتاری و ادبی و ترکیبی ابزار-طبیعت طبقهبندی و نسبت آنها با اصول کاهش مصرف، بازاستفاده، بازیافت و تداوم چرخۀ مواد تبیین شده است. تحلیل تطبیقی نشان میدهد بسیاری از بازیهای صنعتی و دیجیتال به کالا، انرژی و تجهیزات وابستهترند، حالآنکه بازیهای سنتی امکان بیشتری برای پرورش بسندگی، صرفهجویی، همکاری و مسئولیتپذیری زیستمحیطی دارند. درمجموع، بازیهای سنتی ظرفیتهایی زنده در فرهنگعامه برای آموزش غیررسمی محیطزیست، تقویت سواد بومشناختی، اصلاح الگوهای مصرف و ترویج مدیریت پایدار پسماند هستند؛ ظرفیتهایی که با بازآفرینی سنجیده میتواند در آموزش، سیاستگذاری فرهنگی و برنامهریزی شهری به کار گرفته شود.
شیری, مریم, و فروغی نسب, زهرا. (1405). از بازی تا پایداری؛ بازخوانی بازیهای سنتی کودکان در پیوند با فرهنگعامه، محیطزیست و مدیریتپسماند. (e116800). پژوهشنامه بختیــــــاریشناسی و اقوام ایرانی, (), e116800 https://doi.org/10.22034/bsriit.2026.116800
MLA
شیری, مریم, و فروغی نسب, زهرا. "از بازی تا پایداری؛ بازخوانی بازیهای سنتی کودکان در پیوند با فرهنگعامه، محیطزیست و مدیریتپسماند" .e116800 , پژوهشنامه بختیــــــاریشناسی و اقوام ایرانی, , 1405, e116800. doi: 10.22034/bsriit.2026.116800
HARVARD
شیری مریم, فروغی نسب زهرا. (1405). 'از بازی تا پایداری؛ بازخوانی بازیهای سنتی کودکان در پیوند با فرهنگعامه، محیطزیست و مدیریتپسماند', پژوهشنامه بختیــــــاریشناسی و اقوام ایرانی, (), e116800. doi: 10.22034/bsriit.2026.116800
CHICAGO
مریم شیری و زهرا فروغی نسب, "از بازی تا پایداری؛ بازخوانی بازیهای سنتی کودکان در پیوند با فرهنگعامه، محیطزیست و مدیریتپسماند," پژوهشنامه بختیــــــاریشناسی و اقوام ایرانی, (1405): e116800, doi: 10.22034/bsriit.2026.116800
VANCOUVER
شیری مریم, فروغی نسب زهرا. از بازی تا پایداری؛ بازخوانی بازیهای سنتی کودکان در پیوند با فرهنگعامه، محیطزیست و مدیریتپسماند. پژوهشنامه بختیــــــاریشناسی و اقوام ایرانی. 1405;():e116800. doi: 10.22034/bsriit.2026.116800
