پژوهش‌نامه بختیــــــاری‌شناسی و اقوام ایرانی

پژوهش‌نامه بختیــــــاری‌شناسی و اقوام ایرانی

بازخوانی هویت قومی و نژادی از دیدگاه آنتونی گیدنز

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناسی ارشد، ادیان و عرفان تطبیقی، دانشگاه شهرکرد
2 استادیار و عضو هیات علمی گروه ادیان و عرفان تطبیقی دانشگاه شهرکرد، ایران، شهرکرد
چکیده
هویت، قومیت و نژاد از جمله مفاهیم کلیدی در حوزه جامعه‌شناسی معاصر به شمار می‌روند که هر یک به نوعی بازتابی از تمایزهای اجتماعی، فرهنگی و تاریخی میان گروه‌های انسانی هستند. این مقاله با رویکردی تحلیلی و برساخت‌گرایانه، به تبیین این مفاهیم و نسبت آن‌ها با سازوکارهای قدرت، بازاندیشی و نابرابری می‌پردازد. در بخش نخست، هویت به عنوان سازه‌ای اجتماعی و انعطاف‌پذیر معرفی می‌شود که در تعامل با دیگران و از طریق فرایند همانندسازی شکل می‌گیرد. در ادامه، قومیت به عنوان برساخته‌ای فرهنگی و تاریخی بررسی شده و نژاد به مثابه یک مفهوم اجتماعی - سیاسی، نه زیستی، تحلیل می‌شود که در زمینه‌های تبعیض و سلطه نقش ایفا می‌کند. بخش دوم مقاله به مرور دیدگاه نظریه‌پردازان کلاسیک و معاصر از جمله مارکس، دورکیم، وبر و به‌ویژه آنتونی گیدنز اختصاص دارد. گیدنز با طرح نظریه ساخت‌یابی و تأکید بر دوگانگی عاملیت و ساختار، چارچوبی تحلیلی برای فهم پویای نژاد و قومیت ارائه می‌دهد. او با مفاهیمی چون نژادسازی، قوم‌مداری، انسداد گروهی و مدل‌های ادغام قومی، تبیینی جامع از چگونگی شکل‌گیری تعارضات قومی و راهکارهای تقلیل آن‌ها ارائه می‌کند. نتایج مقاله نشان می‌دهد که درک مفاهیم هویت، قومیت و نژاد نیازمند رویکردی چندسطحی، انتقادی و بازاندیشانه است که بتواند درک ما از نابرابری‌های اجتماعی و فرهنگی را تعمیق بخشیده و زمینه‌ساز سیاست‌گذاری‌های عادلانه‌تر در جوامع متکثر گردد.